بنگاه هاي زود بازده و ظرفيت هاي فراموش شده

Posted on آگوست 21, 2007 - Filed Under بی ربط | Leave a Comment

در دهه های اخير ديدگاه اقتصاد دانان و سياستمداران کشورها به موضوع “توسعه” تغييرات اساسي کرده است.در گذشته ديدگاه غالب برپايه درآمدهاي حاصل از فروش منابع طبيعي و معدني همچون نفت,گاز و ساير موارد شکل گرفته بود که اين درآمدها به صورت اعتبارات دولتي در پروژه هايي در سطح ملي هزينه و به استقرار صنايع مختلف در کشور منجر مي شدند.در ساليان اخير دربسياري از کشورها اين ديدگاه به دلايل مختلف که مهمترين آن پايان پذيري و محدود بودن منابع طبيعي مي باشد دچار تغییر شده است.البته در کشور ما مانند بسياري از کشورهاي توسعه نيافته و يا در حال توسعه جهان سومي با توجه به منابع سرشار نفت و گاز و همچنين عدم برنامه ريزي اصولی و مناسب در اين خصوص هنوز هم بيشترين وابستگي به منابع نفتي وجود دارد.

ديدگاه ديگري نيز در اين خصوص وجود دارد که در آن جلب توريست و منابع انساني محور توسعه کشور قرار مي گيرد.کشورهاي بسياري را مي توان مثال زد که با استفاده از جاذبه هاي گردشگري طبيعي,تاريخي و مذهبي خود توانسته اند درآمد سرشاري را به خزانه کشورشان سرازيرکنند.اينگونه کشورها با برنامه ريزي اصولي و شناخت ظرفيت هاي توريستي کشور خود گام هاي بسيار مهمي را در جهت پيشرفت و توسعه برداشته اند.

اما ديدگاه جديد که توسط بسياري از کشورهاي پيشرفته دنبال مي شود توسعه را بر مبناي دانش و دانايي دنبال می کند.بر پایه این نگرش مواد اوليه با استفاده از فناوري به محصولاتي با ارزش افزوده بالا تبديل مي شوند که از بازار مناسبی نیز برخوردارند.در این حالت ارزش واقعي کالاي توليد شده به فکر و دانشي است که در تبديل ماده خام به محصول نهايي استفاده شده است و توليد کننده عملا ايده ها و افکار نشات گرفته از ذهن خلاق خود را مي فروشد.به عنوان مثال در کشوري مانند ژاپن حدود 80% درآمد کشور از اين طريق به دست مي آيد و تنها 2% وابسته به منابع معدني است.

در اين راستا در کشور ما نيز با توجه به خيل عظيم فارغ التحصيلان دانشگاهي جوياي کار از چند سال قبل با انجام فعاليت هايي همچون ايجاد مراکز رشد و پارک هاي علم و فناوري با هدف رشد و توسعه شرکت هاي کوچک و متوسط مبتني بردانش (SMEs :Small and Medium Enterprises) بکارگيري و استفاده مناسب از ظرفيت منابع انساني کشور مورد توجه قرار گرفت و با گنجاندن شعار محوري “توسعه بر مبناي دانش” در برنامه چهارم توسعه عملا جهت گيريها و سياست گذاريهاي لازم در اين خصوص صورت گرفت.حمايت از فارغ التحصيلان دانشگاهي و به طور کلي صاحبان ايده هاي تکنولوژيک مخاطبين اين برنامه مي باشد که در چارچوب قوانين و آيين نامه هاي مصوب انجام می شود.گرچه عدم اختصاص بودجه کافي و منظم و انجام فعاليت هاي موازي اين مراکز را در اجراي رسالت هاي خود با مشکلات و موانعي روبرو ساخته است اما آنچه اهميت دارد حرکت هاي اميدوارکننده ای است که در سطح کشور انجام شده است.

در سالهاي اخير و با روي کار آمدن دولت نهم بحث حمايت از ايجاد و راه اندازی بنگاه هاي زود بازده با هدف اشتغال پايدار يکي از اصلي ترين شعارهاي دولت مطرح شد و وزارت کار و امور اجتماعي با استفاده از بودجه اي مناسب اجراي سياست هاي دولت را در اين خصوص برعهده گرفت.اين نوشته قصد ندارد مزايا و معايب اين طرح را برشمرد اما آن چه که مشهود است عدم توجه کافي به مشاغلي است که بر پايه تفکر دانش بنيان و براساس فناوريهاي روز دنيا خصوصا فناوري اطلاعات و ارتباطات شکل مي گيرد.(البته بايد در مورد به روز بودن اين تکنولوژي در دنيا با احتياط بيشتري صحبت کرد) .در کشور ما چند سالي بيشتر از جدي شدن بحث فناوري اطلاعات و ارتباطات نمي گذرد.طرح تکفا با هدف توسعه کاربردي فناوري اطلاعات با همه ضعف هايش انقلابي در اين خصوص محسوب مي شد که در طول چند سال تاثير انکار ناپذيري در ايجاد زيرساخت هاي لازم و به دنبال آن رشد و پويايي شرکت هاي فعال در کشور بازي کرد.متاسفانه اين گونه حمايت ها تا حدود زيادي به وادي فراموشي سپرده شد و عدم تخصيص بودجه حمايتي مناسب مشکلات فراواني را براي فعالان اين صنعت در کشور ايجاد کرده است بطوريکه شرکت هاي فعال در اين زمينه يا منحل شده اند و يا با تعديل نيرو سعي در ادامه حيات و گذر از شرايط بحراني را دارند. جدا از آسيب هاي اقتصادي آنچه که مسلم است حذف و بيکار شدن نيروهاي متخصص مجرب مي تواند تبعات اجتماعي و رواني بسياري براي کشور داشته باشد .

مشاغلي که بر پايه فناوري اطلاعات و ارتباطات ايجاد مي شوند در مقايسه با ساير موارد به سرمايه اوليه کمتري نياز دارند و به تبع آن از ريسک سرمايه گذاري پایین تری برخوردارند.به دليل وجود زيرساخت مناسبي همچون اينترنت از بازار داخلي و خارجي بسيار مناسبي براي ارائه و فروش محصولات برخوردار هستند.حسن ديگر اينگونه مشاغل پتانسيل بالاي نيروي انساني به عنوان مهمترين عامل توسعه دانش محور و حضور نيروهاي تحصيل کرده دانشگاهي به روز و خبره مي باشد که باعث مي شود محصولات توليد شده عمدتا از ارزش افزوده بالا که لازمه ايجاد شغل پايدار است برخوردار باشند.

خوشبختانه کشور ما با توجه به وجود دانشگاهها و مراکز تحقيقاتي-آموزشي متعدد و دارا بودن نيروي انساني تحصيل کرده از پتانسيل مناسبي در اين زمينه برخوردار است.شايسته است مسئولين با درنظر گرفتن ظرفيت هاي کشور در اين زمينه و حمايت لازم گام هاي مناسبي را در جهت توسعه دانش بنیان و به دنبال آن ايجاد شغل پايدار بردارند.بررسي عملکرد نمونه هاي موفق خارجي که در بازه زماني کوتاه و با سرمايه اوليه کم شکل گرفته اند و به رشد اقتصادي بالايي دست يافته اند مي تواند اعتماد و اعتقاد بيشتر مسئولين را به سرمايه گذاري و حمايت از فعالان اين صنعت در کشور جلب کند.

(چاپ در هفته نامه بام کویر-شماره ۲۷-یکشنبه ۹ اردیبهشت ۸۶-با اندکی تخلیص و تغییر)

Comments

Leave a Reply




submit *